• en erabilera jarraituak keinu egiteko maiztasuna murrizten du eta begi lehorraren sindromea errazten du; medikuak ikusmen-etenaldi bat egitea gomendatzen du hogei minuturo.
• Foku-tarte osoko lente intraokularrek eta begi-proben zehaztasun handiagoak gaur egun miopia, hipermetropia, astigmatismoa, presbizia eta kataratak zuzentzea ahalbidetzen dute, emaitza oso aurreikusgarri eta iraunkorrekin.
• Jorge Sánchezek aldian behingo azterketa oftalmologikoak egitea, pantailen erabilera zaintzea eta bizimodu osasungarria izatea gomendatzen ditu, begien osasun ona mantentzeko hiru gako nagusi gisa.

Gero eta ordu gehiago ematen ditugu ordenagailu eta telefono mugikorren aurrean, eta horrek eragin zuzena du begietan. Jorge Sánchez doktoreak azaldu duenez, «pantaila baten aurrean gaudenean, izan ordenagailua edo mugikorra, keinu egiteko maiztasuna gutxitzen da, eta begia lehortu egiten da». Gomendioa erraza da: pantaila baten aurrean lanean ari garenean, hogei minuturo komeni da bistatik altxatzea, segundo batzuez urrunera begiratzea eta hainbat aldiz keinu egitea. Gainera, ohartarazi du pertsona batek irakurri ahal izateko mugikorra edo pantaila gero eta gehiago hurbildu behar badu, «oftalmologoarengana joatea komeni dela».

Begi lehorraren sindromea, gorantz doan arazoa

Begi lehorra malko gutxi sortzen denean edo sortutako malkoa azkarregi lurruntzen denean agertzen da. Horren arrazoi ohikoenen artean, Policlínica Gipuzkoako espezialistak honako hauek aipatzen ditu: «ordu asko pantaila baten aurrean ematea eta malkoa egonkor mantentzen laguntzen duten betazaletako guruinen alterazioak; horri adina eta zenbait botikaren erabilera gehitu behar zaizkio». Sintoma ohikoenak hondar-sentsazioa, erresumina edo lausotutako ikusmena dira, keinu egitean hobetzen dena; paradoxikoki, begi lehorrak malko-jarioa ere eragin dezake. Medikuak hitzordua eskatzea gomendatzen du ondoezak behin eta berriz errepikatzen badira, eta «premiaz joatea min handia agertzen bada edo ikusmena bat-batean galtzen bada».

Arriskua handiagoa da adinarekin, bereziki menopausiaren ondorengo emakumeengan, eta lentilla erabiltzaileen artean; izan ere, askotan lehortasun handiagoa nabaritzen dute egunaren amaieran. Prebenitzeko, Sánchezek gomendatzen du berogailuaren edo autoaren aireak aurpegira zuzenean ez jotzea, keinu egiteko maiztasuna handitzea eta erretzeari uztea. «Malko artifizialek sintomak arindu ditzakete, eta omega-3 osagarriek onurak erakutsi dituzte». Lentillek ondoeza sortzen badute, berehala kentzea eta oftalmologia-azterketa bat egitea gomendatzen du.

Kirurgia errefraktiboaren eta kataraten kirurgiaren aurrerapenak

Kirurgia errefraktiboaren bilakaeran, medikuak bi aurrerapen handi azpimarratzen ditu. Lehenengoa pazientearen graduazioa zuzentzeko dagoen zehaztasuna da, begiaren dimentsioak xehetasun handiz neurtzen dituzten probei eta paziente bakoitzarentzat lente egokiena aukeratzen laguntzen duten kalkulu-metodo aurreratuei esker. Horrek ikusmen-emaitza «gero eta aurreikusgarriagoa» izatea ahalbidetzen du.

Bigarren aurrerapena foku-tarte osoko lente intraokularren garapena da. Lente horiek urruneko, tarteko eta gertuko ikusmena eskaintzen dute. Behar bezala aukeratutako pazienteetan, azaldu duenez, «betaurrekoekiko mendekotasun oso txikia lortzeko gai gara», hala nola telebista ikusi, ordenagailua erabili edo egunkaria irakurtzeko.

Nork planteatu dezake ebakuntza egitea? Medikuaren arabera, graduazio egonkorra duen heldu batek, baldin eta betaurrekoek edo lentillek eguneroko jardueretan mugatzen badute. Gazteengan laser bidezko tratamendua edo kristalinoa mantenduz ezartzen den lente bat balora daiteke; kataratak dituztenengan, berriz, ebakuntza bera aprobetxa daiteke graduazioa zuzentzeko. Kasu guztietan beharrezkoa da azterketa oftalmologiko oso bat egitea, begiak baldintza egokiak dituela bermatzeko eta emaitzak mugatu ditzaketen gaixotasunak baztertzeko.

Katarata edo presbiziaren ebakuntzetan ezartzen diren lenteen iraupenari buruz, medikua argia da: «bizitza osorako diseinatuta daude», eta ohikoena da pazienteak ez izatea inoiz aldatu beharrik. Kasu batzuetan, hilabeteak edo urteak igaro ondoren, ikusmena berriro lausotu daiteke lentea eusten duen mintzak gardentasuna galtzen duelako; hori bada arrazoia, kontsultan bertan egiten den laser bidezko tratamendu labur batekin konpondu ohi da.

Presbizia: betaurrekoekiko independentzia berreskuratzea

Presbiziak edo ikusmen nekatuak ia biztanleria osoari eragiten dio adin batetik aurrera, eta oso keinu ezagun baten bidez agertzen da: egunkaria urruntzea irakurri ahal izateko. Urteak igaro ahala, kristalinoak malgutasuna galtzen du eta begiak zailtasunak ditu gertutik enfokatzeko.

Presbizia aurreratuta dagoenean, eta bereziki kataratak ere badaudenean, medikuak kristalinoa foku-tarte osoko lente intraokular batekin ordeztea baloratzen du. Horrela, pazienteak telebista ikusi, sukaldeko gainaldean errezeta bat kontsultatu edo mugikorreko mezu bat irakur dezake betaurrekoen bila ibili gabe. Sánchezen hitzetan, kirurgia honek «epe luzerako konponbidea eskaintzen du, bizitza osoan mantentzeko diseinatua», nahiz eta ikusmena begiaren gainerako egiturak osasuntsu mantentzearen araberakoa ere izan. «Paziente askok», dio, «euren eguneroko jarduerak betaurrekoen menpekotasunik gabe egiteko erosotasuna eta askatasuna nabarmentzen dituzte, eta horrek gogobetetasun handia sortzen du».

Ikusmena zaintzeko hiru aholku

Jorge Sánchez doktoreak hiru aholku nagusitan laburbiltzen du bizitza osoan begien osasun ona mantentzeko modua: aldian behingo azterketa oftalmologikoak egitea, nahiz eta ondo ikusi, begietako zenbait gaixotasunek hasieran sintomarik gabe aurrera egin dezaketelako; pantailen erabilera zaintzea, denbora jarraitua mugatuz, atsedenaldiak eginez eta maiz keinu egitea gogoratuz; eta, bere ustez garrantzitsuena, bizimodu osasungarria izatea, dieta zainduz eta jarduera fisiko erregularra eginez, izan ere, «gure begien osasuna ere gainerako organismoa nola zaintzen dugunaren araberakoa da».