Gregorio Garmendia doktorea, Policlínica Gipuzkoako urologoa.

• Tenperatura altuek, izerdialdiak eta hidratazio eskasak giltzurrun-kalkuluak eratzea errazten dute eta koliko nefritikoen kontsultak ugaritzen dituzte udan.
• Kirolariak eta aire zabalean lan egiten duten pertsonak dira arrisku handiena duten taldeetako batzuk, likido-galera jarraituaren ondorioz.
• Policlínica Gipuzkoako urologoak, Gregorio Garmendia doktoreak, ur-kontsumoa handitzea eta edari azukredunak, alkohola eta gatza mugatzea gomendatzen du, giltzurrunean harriak agertzea saihesteko.

Udaren etorrerak eta tenperatura altuek ez dute soilik bero-kolpeen edo deshidratazioaren arriskua handitzen. Giltzurrun-kalkuluak agertzea ere errazten dute, eta, ondorioz, koliko nefritikoagatiko premiazko kontsultak areagotzen dituzte. Gregorio Garmendia Gipuzkoako Poliklinikako urologoak azaldu duenez, patologia horiek bereziki ohikoak dira urteko hilabete bero eta lehorrenetan.

“Gero eta sarriago ikusten ditugu koliko nefritikoek eragindako larrialdi urologikoak bero garaietan. Guardietan ikusi ohi dugun zerbait da, eta tenperatura altuko aldi luzeekin lotuta dago “, adierazi du espezialistak.

Zergatik handitzen da giltzurrunean harriak izateko arriskua udan?

Garmendia doktoreak azaldu duenez, deshidratazioa da arrazoi nagusia. Udan izerdi gehiago botatzen da beroaren eta jarduera fisikoaren hazkundearen ondorioz, eta horrek likidoen galera handia eragiten du. Galera hori behar bezala konpentsatzen ez denean, gernu-kantitatea jaitsi egiten da eta gernua kontzentratuago bihurtzen da, gernu-bideetan dauden substantzia jakin batzuen kristalizazioa erraztuz.

“Izerdi gehiago botatzean eta pixa gutxiago egitean, gernua kontzentratu egiten da eta haren osagaiak gehitzeko eta harriak sortzeko joera areagotzen da”, azaldu du.

Faktore horri gizarte garatuen berezko elikadura-ohitura batzuk gehitzen zaizkio. Edari azukredunak, alkohola, elikagai ultraprozesatuak, gatz gehiegi kontsumitzeak edo dieta hiperproteikoek gernu-litiasia garatzeko arriskua areagotu dezakete. Nahiz eta faktore metabolikoek eta herentziazko faktoreek ere eragina duten haien agerpenean, bizi-ohiturek funtsezko zeregina betetzen dute prebentzioan

Kirolariak eta aire zabaleko langileak, talde ahulenen artean

Urologoak nabarmendu du pertsona batzuek arrisku bereziki handia dutela udako hilabeteetan. Horien artean daude kirolariak eta eguzkipean edo tenperatura altuetan jarduera profesionala aldi luzeetan garatzen dutenak.

Izerdi biziak, hidratazio eskasarekin batera, gernuaren kontzentrazioa errazten du, eta, beraz, baita kalkuluak egitea ere. Gainera, kasu batzuetan proteinetan aberatsak diren dieta jakin batzuek, kirola intentsiboki egiten dutenen artean maiz gertatzen direnak, arazoari ere lagun diezaiokete.

Nola bereizi giltzurrun-koliko bat bizkarreko min batetik

Pazienteen artean zalantza gehien sortzen duen alderdietako bat koliko nefritiko bat gerrialdeko min (lunbalgia) edo giharretako min batetik bereiztea da. Biek eragin dezakete mina bizkarraren beheko aldean, ezaugarri desberdinak dituzten arren.

Garmendia doktorearen arabera, gakoetako bat minak mugimenduarekin duen loturan dago. Mina oinez ibiltzean, jarrera aldatzean edo ahalegin jakin batzuk egitean okerrera doanean, aparatu lokomotorearekin lotuta egon ohi da. Alabaina, giltzurrun-kolikoan minaren intentsitatea normalean ez da aldatzen ez atsedenean ez mugimenduan.

Hala ere, gogorarazi du behin betiko diagnostikoak medikuaren balorazioa behar duela eta, batzuetan, irudi-probak sintomatologiaren jatorria berresteko.

Noiz joan Larrialdietara

Giltzurrun-kolikoak eragindako mina handia izan ohi da, harri batek ureterra buxatzen duelako. Kasu batzuk modu programatuan azter badaitezke ere, espezialistak Larrialdietara joatea gomendatzen du mina ohiko analgesikoekin baretzen ez denean, edo goragalea, botaka egitea edo ondoeza handia bezalako sintomekin batera datorrenean.

“Mina kontrolatzea zaila denean edo gero eta handiagoa denean, gomendagarria da premiazko balorazioa egitea. Kasu batzuetan zain barneko tratamendua, sueroterapia eta baita ospitaleratzea ere beharrezkoak izan daitezke”, azaldu du.

Hidratazioa, prebentzio-tresnarik onena

Udan giltzurrun-kalkuluak garatzeko arriskua murrizteko, Gregorio Garmendia doktoreak oinarrizko gomendio bat azpimarratzen du: egunean zehar ura ugari eta erregulartasunez edatea.

Hidratazio egoki batek gernua diluitzen laguntzen du, kristalak eratzea zailtzen du eta litiasi txikiak modu espontaneoan kanporatzea errazten du, konplikazioak eragin baino lehen.

Horrekin batera, edari azukredunen eta alkoholaren kontsumoa neurtzea, gatz gehiegikeriak saihestea eta elikadura orekatua jarraitzea gomendatzen du, bereziki bero handieneko hilabeteetan.

“Hidratazio oparoa eta dieta osasuntsua dira giltzurrun-kalkulu asko prebenitzeko eta harri siple bat oporretan larrialdi mediko bihurtzea saihesteko neurririk eraginkorrenak izaten jarraitzen dute”, ondorioztatu du espezialistak.